Aquacultuur: ‘Artifishal’ & de toekomst van de zalmkweek in Europa

Op 18 april 2019 was de Nederlandse première van de documentaire ‘Artifishal‘. Artifishal is een door Patagonia EU geproduceerde film die gaat over de effecten van zalmkweek op het milieu en op wilde zalm populaties. De komende weken zal Patagonia deze film in verschillende Europese steden vertonen. Wij waren bij de première aanwezig om op de hoogte te zijn van de voornaamste kritieken van de documentairemakers.

Als we het hebben over zalm, is het belangrijk om enige kennis over de bijzondere levenscyclus van de zalm te hebben. Deze is namelijk zeer uniek! Zalm leeft 3 tot 4 jaar in zoutwater van de oceanen waarna ze de rivieren opzwemmen om zich voort te planten. De volwassen zalmen overlijden en de juveniele zalmen migreren terug naar de oceaan. Wanneer ze volwassen worden zwemmen ze terug naar dezelfde (!) rivier als waar ze vandaan komen.

De situatie zoals in Artifishal gaat met name over wilde zalm visserijen aan de Pacifische kust van de Verenigde Staten. De situatie in de VS is echter niet te vergelijken met de zalmvisserij en zalmkweek in Europa. In de VS is door overbevissing, vervuiling maar vooral de constructie van barrières in rivieren (zoals dammen en waterkrachtcentrales) het wilde zalm vrijwel onmogelijk gemaakt rivieren op te migreren. Hierdoor zijn zalmpopulaties drastisch afgenomen. De afgelopen jaren is het probleem van barrières in het water geadresseerd. Met behulp van kunstmatige voortplanting in kwekerijen zijn jonge zalmen in de rivieren uitgezet waar ze oorspronkelijk zouden paaien. Hierdoor is een volledige instorting van wilde zalmpopulaties voorkomen. Een nadeel van deze praktijken volgens Artifishal is dat deze kunstmatige voortplanting en uitzet ook een van de belangrijkste oorzaken is die bijdraagt aan de achteruitgang van wilde zalm populaties. Dit zou te wijten zijn aan het introduceren van ‘kunstmatig’ genetisch materiaal. 

Hoewel de voornoemde problemen die de documentaire laat zien de VS betreft, zijn er wel degelijk problemen in Europa met de teruggang in de wilde zalm populaties en de afname van de genetische diversiteit van wilde zalm. In Europa wordt zalm voornamelijk gekweekt in open kooien in Schotland, Noorwegen en IJsland. Ontsnappingen zijn een groot probleem bij deze kweekmethode. Ontsnapte gekweekte zalmen kunnen een bedreiging vormen voor wilde zalmpopulaties wanneer ze zich met elkaar voortplanten en hierdoor de genetische diversiteit verlaagd. Good Fish Foundation erkent deze problemen en zalm scoort daardoor oranje op de VISwijzer. Gelukkig is er ook een goed alternatief beschikbaar wat veel van de huidige problemen in de zalmkweek oplost, namelijk het kweken in recirculatie systemen (RAS). RAS heeft zich de laatste jaren razendsnel ontwikkeld en is een veelbelovende kweekmethode voor duurzaam gekweekte zalm. Doordat het een gesloten systeem is, zijn er geen ontsnappingen, is er geen interactie met wilde zalm, zijn er geen ziekte uitbraken en ook geen milieuvervuiling. 

Vergeleken met open kooien is een RAS systeem duur. Toch is dit systeem zeer aan te bevelen voor een land als IJsland. Tot voorkort was de productie van zalm relatief klein, waren er geen problemen met ziekte uitbraken en was er geen interactie met wilde zalmen. Echter, IJsland is van plan om de productie van zalm in een razend tempo te vergroten. Het risico van deze snelle uitbreiding is dat hierdoor in IJsland dezelfde problemen ontstaan als in Schotland en Noorwegen. Een dergelijke toename van productie vormt niet alleen een risico voor wilde zalm, het verhoogt ook de kans op een uitbraak van ziektes als zeeluis en een toename van het antibioticagebruik.

Met zijn allen kunnen we de IJslandse overheid erop wijzen dat als zij hun zalm productie willen uitbreiden, dit moet gebeuren door te investeren in RAS systemen. Dit kan de productie vergroten zonder negatieve effecten op het milieu. In plaats van wachten totdat eenzelfde situatie als beschreven in Artifishal zich voordoet, zou IJsland het voortouw moeten nemen in de duurzame productie van zalm.