Uitbuiting in de visserij: wat houdt het in en hoe kan dit bestaan?

Eén van de belangrijkste oorzaken van overbevissing is de illegale visserij. Illegale visserij is een bedreiging voor mens en milieu: het vermindert de potentiële vangst van vissers die zich wel aan milieuwetgeving houden en het gaat vaak hand in hand met mensenrechtenschendingen. 

Waarom komt uitbuiting voor in de visserijsector? Werk op vissersschepen is erg zwaar en soms zelfs gevaarlijk. De economische marges op vis zijn laag waardoor er alles aan wordt gedaan om de kosten te drukken. Arbeidskosten zijn laag, de werkdruk hoog en arbeidsomstandigheden hebben een lage prioriteit. Illegale praktijken en mensenrechtenschendingen vinden ver op zee plaats, waar minder scherpe controle en handhaving mogelijk is. Deze schepen komen amper aan land, zijn niet te volgen op de radar en de vangst wordt via een ander schip naar land gebracht. Hierdoor kan een visser wel 10 jaar gevangen zitten op een schip voor hij weet te ontsnappen of achtergelaten wordt. Het aanpakken van illegale visserij is zeer gecompliceerd. Het belang van juridische bescherming van vissers is daarom extra groot.

Slavernij
Zelfs slavernij komt voor op schepen die illegaal vissen. Vanwege de slechte werkomstandigheden is er een groot tekort aan arbeid op vissersschepen. Daarom zoeken ronselaars expliciet naar migranten die vanwege werkloosheid hun land ontvluchten om dit gat op te vullen. Migranten spreken de taal niet en worden door de autoriteiten niet in dezelfde mate beschermd als lokale inwoners. Ze zijn een makkelijke prooi voor mensensmokkelaars die de wanhoop en armoede gebruiken om migranten de zee op te lokken. Migranten zijn bijzonder kwetsbaar voor uitbuiting in de visserij en zullen voorlopig kwetsbaar blijven, ondanks dat er steeds meer internationale wetgeving door risicolanden (zoals Thailand) wordt geïmplementeerd 

Slaafvis op de Europese markt

Vis die is gevangen middels uitbuiting en mensenrechtenschending komt ook op de Europese markt terecht. Hoe dit gebeurt? Een voorbeeld is de traceerbaarheid van vis omzeilen door het te verwerken als vismeel. Illegaal gevangen vis wordt eerst opgehaald door een ander schip. Vervolgens wordt de “illegale” vis met de legaal gevangen vis vermengd. Dit wordt vervolgens verkocht aan vismeelfabrieken. Vismeel is een product dat gebruikt wordt als voer voor kweekvis. Deze kweekvis, bijvoorbeeld gamba’s, worden vervolgens verkocht aan Europese landen. 

Hoe vermijd je vis waarvoor vissers zijn uitgebuit? De Good Fish Foundation wil dit probleem aanpakken. Onze inzet op betere transparantie en traceerbaarheid van de visketen is hierbij van groot belang. Dit is een complex proces en een eenduidig consumentenadvies is vooralsnog lastig. Op het moment hebben de betrouwbare keurmerken (als MSC en ASC) een laag risico op uitbuiting omdat zij hun ketens goed controleren. Gelukkig zijn er steeds meer organisaties, actiegroepen en zelfs bedrijven die aandacht besteden aan dit probleem. Toch blijft het ongelooflijk belangrijk om de druk op overheden en bedrijven in de keten op te voeren.

Meer weten? Uitgebreidere informatie vind je op de website van Global Slavery Index.

 

Afbeelding via Environmental Justice Foundation